หัวข้อธรรมประเภทนี้มีไว้สำหรับใช้เพ่ง
เพื่อให้เห็นข้อเท็จจริงแห่งข้อความนั้นแล้วเพ่งต่อไป
เพื่อให้เกิดความรู้สึกเช่นนั้นขึ้นมาจริงๆ
จนจิตใจเปลี่ยนไปตามข้อเท็จจริงนั้น
ในการที่จะทำให้เกิดความสลดสังเวช
ความไม่ประมาท
การเปลี่ยนนิสัยที่ไม่พึงปรารถนา
กวาดล้างความรู้สึกชนิดที่ทำความรำคาญต่างๆ ให้แก่ตนให้หมดไปจากจิตใจ
และมีความสะอาด ความสว่าง และความสงบ
โดยสมควรแก่การกระทำของตนๆ.

ความรู้ ความเข้าใจ ที่เกิดจากการเพ่งทำนองนี้
จะถูกต้องและมีประโยชน์กว่าที่เกิดจากการอ่านตะพึด
และยังเป็นการปฏิบัติกรรมฐานภาวนาชนิดหนึ่งอยู่ในตัว
ทั้งสมาธิและปัญญาในระดับที่คนทั่วไปจะพึงทำได้
และพร้อมกันนั้นก็เป็นศีลอยู่แล้ว
ในขณะที่มีการสังวรระวังบังคับตัวให้ทำเช่นนั้น
ไม่มีโอกาสแก่การทุศีลแต่ประการใด.

หมายเหตุ : คัดจาก ธรรมโฆษณ์ชุด "หัวข้อธรรมในคำกลอน"
หมวดปกิณกะ สันปกสีเขียว ลำดับ ๔๒.ค