|
ความเป็นมา
โครงการธรรมยาตราเพื่อทะเลสาบสงขลา
เกิดจากการดำริของพระสงฆ์กลุ่มเสขิยธรรม ในการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ ของพระนวกะกลุ่มพระเสขิยธรรม
ครั้งที่ ๒ ณ สวนธรรมสากล มูลนิธิสู่ธรรมชาติ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ระหว่างวันที่
๒๒ ๒๙ มกราคม ๒๕๓๘ ในระหว่างการสัมมนา ในวันที่ ๒๖ มกราคม ๒๕๓๘ กลุ่มพระนวกะได้เดินทางไปทัศนศึกษา
ที่เขตห้ามล่าสัตว์ป่าคูขุด ต.คูขุด อ.สทิงพระ จ.สงขลา ทำให้ได้ทราบถึงสภาพปัญหาของทะเลสาบ
กลุ่มพระนวกะจึงเห็นพ้องกันในหลักการว่า น่าจะดำเนินการช่วยเหลือทางใดทางหนึ่ง
ซึ่งนอกจากจะแก้ปัญหาทะเลสาบในด้านหลักแล้ว อีกทางหนึ่ง จะสามารถพัฒนาศักยภาพ
ของพระภิกษุในท้องถิ่น กลุ่มพระนวกะจึงได้กำหนดให้การจัด ธรรมยาตราเพื่อทะเลสาบสงขลา
เป็นกิจกรรมหลัก ที่จะนำเสนอแก่ที่ประชุมพระสงฆ์กลุ่มเสขิยธรรม ซึ่งต่อมาได้รับการพิจารณา
โดยที่ประชุมใหญ่ของพระสงฆ์กลุ่มเสขิยธรรม ให้ดำเนินการจัดกิจกรรมดังกล่าว.
หลักการและเหตุผล
 ทะเลสาบสงขลา
เป็นแหล่งน้ำธรรมชาติขนาดใหญ่ มีระบบนิเวศน์ผสมผสานระหว่าง น้ำจืด น้ำกร่อย
และน้ำเค็ม มีเนื้อที่ลุ่มน้ำทั้งสิ้น ๙,๑๐๙ ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ทุกอำเภอของจังหวัดพัทลุง
๑๒ อำเภอของจังหวัดสงขลา และอำเภอชะอวด อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
ประมาณกันว่า มีประชากรอาศัยทะเลสาบสงขลา ในการดำเนินชีวิตประมาณร้อยละ
๒๐ ของประชากรภาคใต้ทั้งหมด
ในอดีตทะเลสาบสงขลามีความอุดมสมบูรณ์มาก
เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำมากกว่า ๗๐๐ ชนิด เคยเป็นแหล่งที่มีชนิดและจำนวนกุ้งมากที่สุดในโลก
เป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำและแหล่งอาหารของมนุษย์ ที่อุดมสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก
ในระยะเวลากว่า ๑๐๐ ปีที่ผ่านมา ทะเลสาบสงขลาเกิดการเปลี่ยนแปลงทั้งจากธรรมชาติ
และจากการกระทำของมนุษย์ โดยเฉพาะในระยะเวลาประมาณ ๔๐ กว่าปีที่ผ่านมา
ทะเลสาบถูกทำลายอย่างรุนแรง จนปัจจุบันทะเลสาบสงขลาเสื่อมโทรมอยู่ในภาวะวิกฤต
ทะเลตื้นเขิน น้ำเน่าเสีย สัตว์น้ำลดลงอย่างมาก หลายชนิดสูญพันธุ์ไปอย่างไม่มีวันกลับคืนมาได้อีก
ความเสื่อมโทรมของทะเลสาบ
ก่อผลให้ชุมชนที่เคยอุดมสมบูรณ์และเป็นแอ่งอารยธรรมที่ยิ่งใหญ่ไพศาล ต้องประสบปัญหาความยากจน
ความเสื่อมโทรมในทุก ๆ ด้าน ต้องอพยพย้ายถิ่นไปขายแรงงานในเมือง หรือบุกรุกแผ้วถางป่าเพื่อหาที่ทำกินที่อุดมสมบูรณ์กว่า
แม้ว่าปัญหาความเสื่อมโทรมของทะเลสาบสงขลา
จะเป็นปรากฏการณ์ของธรรมชาติที่เสียสมดุล แต่กล่าวอย่างถึงที่สุดแล้วรากเหง้าของปัญหาก็คือการเสียดุลยภาพในจิตใจมนุษย์
ซึ่งเป็นผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติที่เคยได้สมดุลเกิดแปรเปลี่ยนไป
ชีวิตที่เคยอยู่อย่างเรียบง่าย อิงอาศัยเศรษฐกิจพอเพียง เปลี่ยนมาเป็นชีวิตที่ใฝ่ความเจริญทางวัตถุ
มุ่งผลิตเพื่อขายให้ได้มากที่สุด ทำให้ทะเลสาบถูกแปรสภาพเป็นแหล่งวัตถุดิบที่ผู้คนพากันตักตวงอย่างไม่รู้จักพอ
และยังเป็นแหล่งระบายของเสียจากชุมชน โรงงาน และนากุ้ง อย่างไร้ความเมตตาปรานี
การละเลยต่อมิติทางศาสนธรรม
เป็นทั้งสาเหตุของปัญหาและเป็นสาเหตุของความล้มเหลวในการแก้ปัญหา มีเพียงการฟื้นฟูธรรมะในใจของผู้คนลุ่มน้ำทะเลสาบให้งอกงามขึ้นใหม่
ความอยู่รอดของทะเลสาบสงขลาจึงจะปรากฏเป็นจริงได้
 โครงการธรรมยาตราเพื่อทะเลสาบสงขลา
ได้ดำเนินมาอย่างต่อเนื่องทุกปี นับแต่ปี ๒๕๓๙ โดยเน้นกิจกรรมการเดินเท้าทางไกล
มีจุดหมายที่จะนำศาสนธรรม กลับสู่ชุมชนลุ่มน้ำทะเลสาบอย่างสมสมัย ธรรมยาตราเดินเพื่อยืนยันว่าใจมนุษย์มีความสำคัญ
ใจมนุษย์ขึ้นอยู่กับชุมชน ขึ้นอยู่กับธรรมชาติ ซึ่งรวมถึงระบบการเมืองและเศรษฐกิจด้วย
ใจมนุษย์จึงต้องพัฒนา ต้องตระหนักถึงคุณค่าของชีวิตเรียบง่าย ที่รองรับด้วยเศรษฐกิจพอเพียง
และส่งเสริมให้เกิดสัมพันธภาพระหว่าง มนุษย์กับธรรมชาติ อย่างมีดุลยภาพ
ทั้งนี้ด้วยความเชื่อว่า การเสริมสร้างสามัคคีธรรมในหมู่ชุมชนรอบทะเลสาบ
โดยไม่จำกัดอาชีพและศาสนา จะเป็นพลังสำคัญในการฟื้นฟูทะเลสาบให้พ้นจากวิกฤตการณ์ได้ในที่สุด
ธรรมยาตราเพื่อทะเลสาบสงขลา
จัดมาแล้ว ๖ ครั้ง ตั้งแต่ปี ๒๕๓๙๒๕๔๔ ในครั้งที่ ๗ นี้ จะจัดขึ้นในระหว่างวันที่
๒๐ เมษายน ๔ พฤษภาคม ๒๕๔๕ ในประเด็น ป่าต้นน้ำทะเลสาบจังหวัดพัทลุง
โดยเส้นทางธรรมยาตราฯ จะเดินทางผ่านอำเภอควนขนุน, ศรีบรรพต, กิ่งอำเภอศรีนครินทร์,
กงหรา และอำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง โดยเริ่มต้นที่ วัดทะเลน้อย อ.ควนขนุน
จ.พัทลุง ไปสิ้นสุดที่วัดตะโหมด อ.ตะโหมด จ.พัทลุง.
ความสำคัญของพื้นที่ เส้นทางฯ
ป่าต้นน้ำทะเลสาบจังหวัดพัทลุง
เกิดจากแนวเทือกเขาบรรทัดที่ทอดยาวจากเหนือสุดในอำเภอป่าพยอม ลงมาจรดทิศใต้ในอำเภอป่าบอน
จังหวัดพัทลุง เป็นแหล่งต้นกำเนิดของน้ำ ๒ ใน ๓ ส่วนที่ไหลลงสู่ทะเลสาบ
เป็นต้นกำเนิดของคลองหลายสายเช่น คลองแม่เตย คลองท่าแนะ คลองตลิ่งชัน คลองปันแต
และคลองป่าพยอม ในอำเภอป่าพยอมและอำเภอควนขนุน, คลองหัวมน คลองนาท่อม คลองท่าเชียด
คลองขุด ในอำเภอกงหราและกิ่งอำเภอศรีนครินทร์, คลองตะโหมด คลองท่ามะเดื่อ
ในอำเภอตะโหมด, คลองพรุพ้อ คลองยาว คลองป่าบอน คลองเกิด ในอำเภอป่าบอน
ปัจจุบันป่าต้นน้ำทะเลสาบถูกทำลายจากการบุกรุกแผ้วถางป่าเพื่อทำการเกษตร
การลักลอบตัดไม้เถื่อน ผลกระทบจากการพัฒนาอันเนื่องมาจากนโยบายรัฐ เช่น
การสร้างเขื่อน อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ การให้สัมปทานขุดแร่ ระเบิดหิน การขุดหน้าดินขาย
เป็นต้น ซึ่งนับวันป่าไม้จะลดน้อยลงเรื่อย ๆ ปี ๒๕๓๘ พื้นที่ป่าต้นน้ำในจังหวัดพัทลุงมีอยู่ประมาณ
๒๙๓,๓๔๘ ไร่ ในปี ๒๕๔๑ เหลือพื้นที่ป่าอยู่เพียง ๒๗๓,๕๐๕ ไร่ หรือประมาณร้อยละ
๑๒.๗๘ โดยเฉลี่ยป่าถูกทำลายปีละ ๖,๖๑๔.๓ ไร่ (ส่วนวิเคราะห์ทรัพยากรป่าไม้
สำนักวิชาการป่าไม้ ๑๔ กันยายน ๒๕๔๑) จนถึงปัจจุบันป่าต้นน้ำทะเลสาบสงขลาอยู่ในสภาพน่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง
ซึ่งทุกฝ่ายต้องร่วมมือในการแก้ปัญหาอย่างเร่งด่วน.
วัตถุประสงค์
๑. เพื่อประยุกต์ใช้หลักศาสนธรรม ในการศึกษาและแก้ปัญหา อย่างเป็นรูปธรรมและสมสมัย
๒. เพื่อประสานความร่วมมือระหว่างบุคคล กลุ่ม องค์กร และ ชุมชนต่าง
ๆ ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับทะเลสาบสงขลา ในการร่วมกันกระตุ้นให้เกิดกระแสการอนุรักษ์และฟื้นฟูทะเลสาบสงขลา
และลุ่มน้ำ โดยเน้นการใช้ความสัมพันธ์ในลักษณะเครือข่าย ความเป็นชุมชน
จิตสำนึกทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น
๓. เพื่อประสานให้เกิดความร่วมมือของพระสงฆ์รอบทะเลสาบ ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทะเลสาบสงขลา
๔. เพื่อกระตุ้นให้เกิดความร่วมมือระหว่างศาสนา และหาแนวทาง ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทะเลสาบสงขลา
สิ่งที่ควรเตรียมสำหรับผู้เดิน
ยาที่ใช้ประจำ, ผ้าผลัดอาบน้ำ, รองเท้าที่เหมาะกับการเดินเท้าทางไกล,
เครื่องนอน, ไฟฉาย, อุปกรณ์กันแดด (ครีมกันแดด, เสื้อแขนยาว, หมวก, ร่ม)
วินัยสำหรับผู้เดินธรรมยาตรา
๑.
เดินไปพร้อมกับการเจริญสติอย่างรู้ตัวทั่วพร้อม เงียบและสงบ มุ่งการบริกรรมมากกว่าการพูดคุย
๒. เดินราวกับผู้แสวงบุญ บำเพ็ญขันติบารมี เพื่อเผาผลาญกิเลสและความเห็นแก่ตัว
๓. ตระหนักว่าเรากำลังเดินเพื่อแสวงหาสันติ มิใช่เป็นการเดินขบวนเพื่อประท้วงสิ่งใด
ผู้เดินต้องไม่แสดงพฤติกรรมก้าวร้าว จักไม่แสดงอาการลบหลู่ หรือใช้ความรุนแรงต่อผู้อื่นไม่ว่าโดยทางใดก็ตาม
๔. เลือกใช้สัมมาวาจา หลีกเลี่ยงการใช้คำที่จะก่อให้เกิดการโต้เถียงและความแตกแยก
ถ้อยคำจ้วงจาบหรือคำพูด ที่มุ่งประณามผู้อื่น
๕. ต้องพักและนอนในที่ที่เจ้าภาพ หรือผู้จัดเตรียมไว้ บุคคลหรือกลุ่มใดต้องการเดินแยกจากขบวนใหญ่ในระหว่างร่วมเส้นทาง
ต้องได้รับคำยินยอมจากกลุ่มผู้จัดเสียก่อน
๖. ไม่พกพาวัตถุหรือกระทำการใด ๆ ที่ผิดกฎหมาย ตลอดจน มีไว้ หรือเสพสิ่งเสพติด
หรือสิ่งใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอบายมุข
๗. ไม่เล่นเครื่องดนตรีทุกชนิด ยกเว้นใช้เป็นอุปกรณ์ประกอบการทำกิจกรรมของกลุ่ม
หรือกิจกรรมของคณะ หรือได้รับอนุญาตจากคณะผู้จัดเสียก่อน
๘. การเผยแพร่หรือถือแผ่นป้าย หนังสือ ใบปลิว สูจิบัตร แผ่นประกาศ และสื่อใด
ๆ ก็ตาม จะต้องได้รับคำอนุญาตอย่างเป็นทางการจากคณะผู้จัดเสียก่อน
๙. เสื้อผ้าที่ใช้ควรเรียบง่ายและสวมสบาย ไม่จำกัดสีหรือแบบ แต่ไม่ควรสวมเสื้อผ้าที่รัดตึงโปร่งบาง
เสื้อไม่มีแขน หรือกางเกงรัดรูป หรือกางเกงขาสั้น
๑๐. เคารพประเพณี วัฒนธรรม และขนบธรรมเนียมท้องถิ่นตลอดจนศาสนพิธี และศาสนกิจของศาสนาอื่น
ๆ ทั้งของผู้ร่วมอยู่ในคณะและท้องถิ่นที่เดินผ่าน
๑๑. งดเว้นกิจกรรมใด ๆ ที่ไม่สอดคล้องหรือจะเป็นผลให้เบี่ยงเบนจากวัตถุประสงค์ของการเดิน
๑๒. ผู้ร่วมคณะธรรมยาตราต้องยอมรับต่อเป้าหมาย วัตถุประสงค์ กฎระเบียบ
และข้อตกลงในการเดิน ตลอดจนการทำกิจกรรมต่าง ๆ
เส้นทางและกิจกรรม
เสาร์ ๒๐ เมษายน
พักค้างคืน วัดทะเลน้อย ต.ทะเลน้อย อ.ควนขนุน
กิจกรรม
เช้า : พิธีเปิดธรรมยาตราฯ ครั้งที่ ๗ โดย ผู้ว่าราชการจังหวัดพัทลุง
บ่าย : ปฐมนิเทศ
เย็น : ทัศนะศึกษาถนนสาย พระประชาทำ
อาทิตย์ ๒๑ เมษายน
อาหารเช้า วัดธรรมสถิตย์ ต.พนางตุง อ.ควนขนุน
พักค้างคืน วัดเขาอ้อ ต.มะกอกเหนือ อ.ควนขนุน
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : สืบตำนานชุมโจรทะเลสาบและพิธีแช่ยาอยู่คงกระพัน วัดเขาอ้อ
ค่ำ : สร้างสรรค์ชุมชน / พระทวีศักดิ์ จิรธมฺโม
จันทร์ ๒๒ เมษายน
อาหารเช้า วัดดอนศาลา ต.มะกอกเหนือ อ.ควนขนุน
พักค้างคืน วัดป่าตอ ต.โตนดด้วน อ.ควนขนุน
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : สร้างสรรค์ชุมชน / พระทวีศักดิ์ จิรธมฺโม
อังคาร ๒๓ เมษายน
อาหารเช้า วัดล้อ ต.ชะมวง อ.ควนขนุน
พักค้างคืน วัดหรังแคบ ต.ชะมวง อ.ควนขนุน
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : การอยู่อย่างมีสติ
/ พระโกศิล ปริปุญฺโณ คุณสุภาพร พงศ์พฤกษ์
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
ค่ำ : เสวนากลุ่มย่อย ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก
พุธ ๒๔ เมษายน
อาหารเช้า โรงเรียนศรีบรรพต อ.ศรีบรรพต
พักค้างคืน ที่พักสงฆ์ถ้ำเพชร ต.เขาปู่ อ.ศรีบรรพต
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : การสร้างภาวะแห่งการเยียวยา
/ พระโกศิล ปริปุญฺโณ คุณสุภาพร พงศ์พฤกษ์
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
ค่ำ : เสวนากลุ่มย่อย ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก
พฤหัส ๒๕ เมษายน
อาหารเช้า อุทยานแห่งชาติเขาปู่เขาย่า ต.เขาปู่ อ.ศรีบรรพต
อาหารเที่ยง วัดตะแพน ต.ตะแพน อ.ศรีบรรพต
พักค้างคืน สวนยางริมคลองบ้านท่ายูง ต.ตะแพน อ.ศรีบรรพต
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : สันติวิธี วิถีคนกล้า / คุณนารี แซ่ตั้ง
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
ค่ำ : เสวนากลุ่มย่อย ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก
ศุกร์ ๒๖ เมษายน
อาหารเช้า ข้าวห่อร่มไม้ริมทาง
พักค้างคืน วัดถ้ำสุมะโน ต.บ้านนา กิ่งอ.ศรีนครินทร์
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : สันติวิธี วิถีคนกล้า / คุณนารี แซ่ตั้ง
เสาร์ ๒๗ เมษายน
อาหารเช้า วัดลำใน ต.บ้านนา กิ่งอ.ศรีนครินทร์
พักค้างคืน สำนักสงฆ์เขาคราม ต.บ้านนา กิ่งอ.ศรีนครินทร์
กิจกรรม
บ่าย : ศึกษาชุมชนวนเกษตรบ้านเขาคราม
อาทิตย์ ๒๘ เมษายน
อาหารเช้า บิณฑบาต
พักค้างคืน สำนักสงฆ์เขาคราม ต.บ้านนา กิ่งอ.ศรีนครินทร์
กิจกรรม
เช้า : ศึกษาชุมชนวนเกษตรบ้านเขาคราม
บ่าย : สรุป / ประมวลผลภายในคณะ
ค่ำ : สรุป / ประมวลผลร่วมกับชุมชน
จันทร์ ๒๙ เมษายน
อาหารเช้า วัดบ้านโตน ต.สำสินธุ์ กิ่งอ.ศรีนครินทร์
พักค้างคืน วัดกงหราใหม่ ต.กงหรา อ.กงหรา
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : กลุ่มย่อยตามความสนใจ
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
ค่ำ : เสวนากลุ่มย่อย ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก
อังคาร ๓๐ เมษายน
อาหารเช้า วัดกงหราใหม่ ต.กงหรา อ.กงหรา
พักค้างคืน สำนักสงฆ์ธารทิพย์ ต.คลองทรายขาว อ.กงหรา
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : นิเวศน์วิทยาแนวลึก / คุณณัฐฬส วังวิญญู
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
ค่ำ : เสวนา ปัญหาป่าอนุรักษ์ทับที่ดินทำกิน
พุธ ๑ พฤษภาคม
อาหารเช้า บิณฑบาตที่วัดไร่เหนือ ต.คลองทรายขาว อ.กงหรา
อาหารเที่ยง โรงเรียนนาทุ่งโพธิ์ อ.กงหรา
พักค้างคืน วัดคลองเฉลิม ต.คลองเฉลิม อ.กงหรา
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : นิเวศน์วิทยาแนวลึก / คุณณัฐฬส วังวิญญู
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
ค่ำ : เสวนากลุ่มย่อย ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก
พฤหัส ๒ พฤษภาคม
อาหารเช้า วัดคลองเฉลิม ต.คลองเฉลิม อ.กงหรา
พักค้างคืน วัดโล๊ะจังกระใหม่ ต.คลองเฉลิม อ.กงหรา
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : นิเวศน์วิทยาแนวลึก / คุณณัฐฬส วังวิญญู
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
เย็น : พิธีประกาศเขตอภัยทาน วังปลาโตนโล๊ะจังกระ
ศุกร์ ๓ พฤษภาคม
อาหารเช้า โรงเรียนบ้านหัวช้าง ต.ตะโหมด อ.ตะโหมด
พักค้างคืน วัดตะโหมด ต.ตะโหมด อ.ตะโหมด
กิจกรรมภายในคณะ
บ่าย : นิเวศน์วิทยาแนวลึก / คุณณัฐฬส วังวิญญู
ค่ำ : สรุปประเด็น ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก
เสาร์ ๔ พฤษภาคม
อาหารเช้า วัดตะโหมด ต.ตะโหมด อ.ตะโหมด
พักค้างคืน วัดตะโหมด ต.ตะโหมด อ.ตะโหมด
กิจกรรมภายในคณะ
เช้า : สรุป ประเมินผล
ค่ำ : คืนแห่งความทรงจำ
กิจกรรมร่วมกับชุมชน
บ่าย : สัมมนา ป่าต้นน้ำทะเลสาบ ปัญหาและทางออก ตัวแทนชาวบ้าน, ตัวแทนเจ้าหน้าที่กรมป่าไม้,
นักวิชาการป่าไม้, ตัวแทนคณะธรรมยาตรา

ติดต่อสอบถามรายละเอียดได้ที่
กรุงเทพฯ
คณะกรรมการศาสนาเพื่อการพัฒนา (ศพพ.)
๒๙/๑๕ ซอยรามคำแหง ๒๑ (นวศรี) ถนนรามคำแหง
แขวงวังทองหลาง เขตบางกะปิ กรุงเทพฯ ๑๐๓๑๐
โทรศัพท์/โทรสาร ๐๒๓๑๔๗๓๘๕๖
email : ticd@hotmail.com
สงขลา
ศูนย์ประสานงานธรรมยาตราเพื่อทะเลสาบสงขลา
๑๓๒/๒ ซอย ๑๐ ถ.ราษฎร์อุทิศ อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ๙๐๑๑๐
โทรศัพท์ ๐๗๔๔๒๔๒๔๒, ๐๙๒๙๔๔๒๐๒
โทรสาร ๐๗๔๒๓๐๒๙๒
e-mail : dhammayatra@chaiyo.com

|