ภาพพุทธประวัติจากหินสลัก
ยุคก่อนมีพระพุทธรูปในประเทศอินเดีย พ.ศ. ๓๐๐–๗๐๐
ถ่ายจากภาพปั้นที่จำลองขึ้นใหม่ เพื่อกิจการแห่งโรงมหรสพทางวิญญาณ ณ สวนโมกขพลาราม อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี

พุทธทาสภิกขุ รวบรวมและอธิบาย

ภาพที่ ๓ สัญลักษณ์การประสูติ

ภาพบัวบานล้วนมีลวดลายประกอบ มีจำนวนกลีบและเกสรเป็นต้น เป็นจำนวนเลขศักดิ์สิทธิ์
(จากหินสลัก แบบภารหุต สมัยสุงคะ พ.ศ. ๓๐๐–๔๐๐)

คำอธิบายภาพที่ ๓

ภาพนี้ อยู่ในประเภทภาพดอกบัวบานมีลวดลายอย่างอื่นประกอบ. มีกลีบที่บานออก ๑๒ กลีบ, กลีบห่อเข้า ๘ กลีบ, จุดเกสรตัวเมีย ๗ จุด, จุดกลม ๆ ต่อกันเป็นวงรอบ ๆ ปลายกลีบทั้งหมด ๗๒ จุด, ลวดลายใบผักกูดคู่รอบนอก ๓๖ คู่ ซึ่งเท่ากับ ๗๒ อีกนั่นเอง, แม้เส้นเฟืองละเอียด ๆ รอบ ๆ กะเปาะเกสรตัวเมียก็ต้องเป็น ๗๒ เส้นอย่างเดียวกัน, ดูช่างติดพันจำนวนเลข ๗๒ เสียจริง ๆ. ๑๒ คูณ ๖ ก็ ๗๒, ๙ คูณ ๘ ก็ ๗๒, และเลข ๗๒ นี้ นอกจากจะเล็งถึงอะไรบางอย่าง ดังที่กล่าวแล้วในคำอธิบายภาพที่ ๒ ก็ยังเผอิญมาตรงกันกับจำนวนแห่งวิปัสสนาภูมิเข้าอีกพอดี, (วิปัสสนา มีภูมิเป็นที่ตั้ง ๗๒ อย่าง คือขันธ์ ๕, อายตนะ ๑๒, ธาตุ ๑๘, อินทรีย์ ๒๒, อริยสัจ ๔, ช่วงแห่งปฏิจจสมุปบาท ๑๑, รวมเป็น ๗๒).

ถ้าเราดูภาพดอกบัวอันสวยงามนี้กันอย่างนักผสมผสานความคิด เช่นว่า วิปัสสนาภูมิต่าง ๆ ล้อมรอบอาการของอริยสัจ, อาการแห่งอริยสัจล้อมอริยมรรคมีองค์แปด, อริยมรรคมีองค์แปดล้อมโพชฌงค์ เข้าไปตามลำดับ ๆ ดังนี้เป็นต้นแล้ว เราจะรู้สึกว่าภาพ ๆ นี้ช่างงดงามเหลือประมาณทีเดียว เพราะมีศิลปะ, ธรรมะ, ชีวประวัติของพระพุทธองค์ และความศักดิ์สิทธิ์ เป็นต้น เกี่ยวพันอย่างกลมกลืนกันไปในตัว. ถ้าเราจะทำลวดลายเพดาน เช่น เพดานโบสถ์เป็นต้น กันด้วยลวดลายที่มีหลักเกณฑ์ทำนองนี้ ย่อมจะดีกว่าการทำสืบ ๆ กันไปอย่างตามบุญตามกรรมเป็นไหน ๆ.

ชีวิตและผลงาน > โรงมหรสพทางวิญญาณ > ภาพพุทธประวัติจากหินสลัก > ภาพที่ ๓