บรรพบุรุษและญาติฝ่ายตายายของท่านอาจารย์ ถ่ายที่อำเภอท่าฉาง
คนที่ ๓ และ ๔ จากซ้าย คือยายใจและตาเส่ง (ขุนสิทธิสาร) ตามลำดับ
ผู้หญิงวัยกลางคนอีกสองคนที่เหลือเป็นป้า ผู้ชายที่ยืนสองคนเป็นลุงเขย
นอกนั้นเป็นลูกพี่ลูกน้องของท่านอาจารย์
ถ่ายเมื่อท่านอาจารย์อายุเท่า ๆ กับเด็กที่นั่งข้างล่าง

อาจารย์ครับ ขอความกรุณาอาจารย์ช่วยเล่าประวัติความเป็นมาตั้งแต่แรกเกิด ชีวิตในครอบครัวตลอดจนบรรพบุรุษด้วยครับ

          (ฮึ ๆ หัวเราะดุ ๆ) ผมเกิดที่พุมเรียง (ปัจจุบันเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอไชยา) ปี ๒๔๔๙ บ้านก็เป็นแบบชาวตลาดที่ค้าขายทั่ว ๆ ไปของสมัยนั้น เป็นเรือนไม้ หลังคามุงจาก สมัยนั้นสังกะสียังมีน้อย โยมหญิง (มารดา) ชื่อเคลื่อน โยมชาย (บิดา) ชื่อเซี้ยง น้องชายของแก คืออาผม คนหนึ่งชื่อเสี้ยง อีกคนชื่อ อั้น

          บรรพบุรุษทางฝ่ายโยมชายมาจากเมืองจีน แต่ก๋งเกิดเมืองจีนหรือเมืองไทย ผมไม่ได้ถาม อาจจะเกิดที่นี่ ผมไม่ทันเห็น เล็กเกินไป แต่เท่าที่ฟังเล่าน่าจะมาจากเมืองจีน เป็นศิลปิน ช่างเขียนภาพ เอากระจกเฉย ๆ มาเขียนด้วยสี เป็นรูปสำเร็จ เป็นจีนจากมณฑลฮกเกี้ยน แต่เดิมแซ่โข่วหรือข่อ ออกเสียงแต้จิ๋วเป็นแซ่โค้ว ต่อมามีพระราชบัญญัตินามสกุลในรัชกาลที่ ๖ พวกข้าราชการเขาเปลี่ยนให้เป็นนามสกุล "พานิช" เพราะทำการค้าขาย ดูเหมือนนายอำเภอเขาจะมาตั้งให้ เพราะตอนนั้นบ้านที่ค้าขายมีแต่บ้านโยม

          ส่วนทางโยมหญิงเป็นไทย เป็นชาวท่าฉาง แม่เกิดที่นั่น ยายหรือทวดก็เกิดที่นั่น เตี่ยเกิดพุมเรียง ก๋งและทวดก็มาอยู่พุมเรียงนานแล้ว เป็นชาวพุมเรียงไป

บ้านที่ท่านอาจารย์เกิด ต่อมาได้ขายไป เจ้าของใหม่ได้เปลี่ยนแปลงจนไม่เหลือเค้าเดิม
ภาพนี้ถ่ายเมื่อ ๒๕๒๙ เดิมนั้นเป็นบ้านพื้นดิน

          ที่บ้านก็เป็นร้านค้าขาย ถ้าเรียกอย่างสมัยนี้ก็เรียกว่าขายของชำ ไม่ใหญ่โตนัก ผมมีพี่น้องด้วยกัน ๓ คน คนสุดท้องเป็นผู้หญิง เดิมผมชื่อเงื่อม รองลงไปชื่อยี่เกย คือนายธรรมทาส น้องหญิงชื่อกิมซ้อย แต่งงานออกไปอยู่ทางบ้านดอน ใช้นามสกุลสามีว่าเหมกุล พี่น้องอายุห่างกันสามปีทั้งสองช่วง ฐานะทางบ้านก็ไม่ใช่จะดีหรือจะร่ำรวย ไม่ใช่ว่าจะเหนือคนอื่นเขา พออยู่ได้ พวกเจ้าเมือง พวกคนจีนที่มีเงินทองมีอะไรมากกว่าเราก็มี

บ้านที่ท่านอาจารย์เติบโตขึ้นมา ซึ่งอยู่คนละฟากถนนกับบ้านที่เกิด เยื้องไปทางขวามือ
บิดามารดาท่านได้ปลูกบ้านหลังนี้ขึ้น และย้ายจากบ้านแรกมาอยู่หลังนี้ตั้งแต่เด็กชายเงื่อมยังเล็กอยู่
เป็นทั้งบ้านและร้านค้าไปในตัว ชื่อร้านไชยาพานิช ภาพนี้ถ่ายเมื่อ ๒๕๒๙
แต่สภาพชั้นบนยังไม่ได้รับการเปลี่ยนแปลงแต่ประการใด เปลี่ยนไปเฉพาะชั้นล่างเท่านั้น

          สังคมสมัยนั้นสังเกตดูก็ไม่ยกย่องคนรวยเท่าไร เขานับถือคนตระกูลผู้ดีเก่า มักจะเรียกคนพวกนี้โดยมีคำว่าพ่อหรือแม่นำหน้าตลอดไป แม้จะจนลงมา เขาก็ยังเรียกพ่อนั่นแม่นี่ ลูกออกมาก็ยังพ่อนั้นแม่นี้ เป็นการเรียกให้เกียรติกัน มักจะเป็นพวกที่สืบสายมาจากเจ้าเมืองพวกขุนนาง เขาจะเรียกอย่างนั้นกันมาแม้จะเป็นลูกหลานชั้นปลายแถวอย่างครอบครัวพระยาอรรถกรมมนุตตี บ้านตรงข้ามคนละฟากถนนกับบ้านของผม ก็เป็นผู้ดีเก่าสืบเชื้อสายมาจากเจ้าเมืองไชยา พระยาไชยา พระยาชุมพรโน่น เหมือนเจ้าทางเชียงใหม่ ขอให้พ่อเป็นเจ้า ลูกหลานออกมาก็เป็นเจ้าตามไปหมด พุมเรียงก็มีเชื้อสายเจ้าทางเชียงใหม่ มามีครอบครัวที่นี่ แต่มันขาดตอนไป จึงไม่มีใครถือเป็นเจ้า ไม่มีใครเรียกแล้ว