คำบอกเล่าของคนใกล้ชิด
อรศรี งามวิทยาพงศ์ เรียบเรียงและบรรณาธิการ
จิรัฐติกาล จิตตวิสุทธิ ภาพประกอบ

ภาค ๒ รวมธรรมจากคำบอกเล่า

ใส่ใจสรรพสัตว์

านอาจารย์เป็นผู้ที่ช่างสังเกตมาก มิใช่กับธรรมชาติและคนเท่านั้น แม้กับสัตว์ท่านก็สนใจสังเกต แล้วก็ให้ความใส่ใจเอื้ออาทร ผู้ใกล้ชิดเล่าว่า ในขณะที่ไม่มีใครสังเกตไก่ที่มีอยู่มากมายเดินไปเดินมาในบริเวณกุฏิ แต่ท่านจะสนใจ เช่นครั้งหนึ่งท่านเห็นว่าลูกไก่ที่เดินเป็นกลุ่มอยู่ ๗ ตัวทุก ๆ วัน วันนั้นหายไป ๑ ตัว ท่านจะสั่งพระว่า "เมื่อวานเรานับได้ ๗ ตัว วันนี้ทำไมเหลือ ๖ ตัว เธอไปหาหน่อยสิ ว่ามันหายไปไหน"

          กับสุนัขที่ท่านเลี้ยงอยู่หลายตัวนั้น ถ้าท่านสังเกตเห็นว่ามันไม่ค่อยกินข้าว ท่านอาจารย์จะสั่งให้พระอุปัฏฐากเอายาธาตุน้ำแดงของท่านแบ่งให้มันกินด้วย หรือสุนัขตัวใดที่เป็นแผลท่านก็ให้ทดลองเอายาใส่แผลของท่าน ใส่ให้กับมันด้วย ซึ่งปรากฏว่าอาการมักจะดีขึ้น คนใกล้ชิดเล่าว่า เวลาท่านฉันอาหาร บางครั้งประเมินยากว่าท่านฉันจำนวนเท่าไร มากน้อยเพียงใด เพราะท่านฉันไป ก็มักเลี้ยงไก่เลี้ยงสุนัขไปด้วย

          สุนัขและไก่ในบริเวณกุฏิ ท่านจะคอยดูพฤติกรรมของมันด้วย เวลาท่านโปรยข้าวเปลือกเลี้ยงไก่ ถ้าไก่ตัวไหนจิกตัวอื่น ท่านจะเอาไม้เท้าตีตัวนั้น เวลาสุนัขกัดกัน สมัยที่ท่านยังลุกเดินเหินสะดวก ท่านจะลุกไปไล่ไม่ให้มันกัดกัน แต่เมื่ออายุมากขึ้น ท่านก็เอาไม้เท้าปาไป พระเลขานุการเล่าว่า "แต่ก่อนเราไม่รู้นะว่าท่านอาจารย์นั่งอยู่ตรงนี้ แล้วทำไมไม้เท้าไปอยู่ตรงนั้นได้ ก็คิดว่าหมาคงคาบเอาไป ตอนหลังมาเห็นตอนท่านไล่ ถึงได้รู้เพราะว่าบางทีท่านใช้คน แล้วคนไม่กล้าไล่ ไม่กล้าทำ ท่านก็เลยจัดการเอง"